Wrocław dostał tytuł UNESCO City of Literature w 2019 roku. Brzmi elegancko, trochę oficjalnie, może nawet nudno. Ale za tym tytułem stoi coś bardziej codziennego: biblioteki, festiwale, księgarnie, tłumacze, autorzy, spotkania autorskie i ludzie, którzy naprawdę robią literaturę w mieście.
To wyróżnienie nie spadło z nieba. Wrocław był wcześniej Światową Stolicą Książki UNESCO 2016, a tytuł Miasta Literatury był kolejnym krokiem: pokazaniem, że książki nie były jednorazową akcją promocyjną, tylko częścią miejskiego ekosystemu.
Kto przyznał tytuł?
Tytuł przyznaje UNESCO Creative Cities Network, czyli Sieć Miast Kreatywnych UNESCO. To międzynarodowy program łączący miasta, które rozwijają kulturę w konkretnych dziedzinach: literaturze, muzyce, filmie, designie, gastronomii, rzemiośle czy sztuce cyfrowej.
Wrocław znalazł się w kategorii Literature. Na oficjalnej stronie UNESCO miasto jest opisane jako ośrodek z mocną tradycją literacką, instytucjami kultury, wydarzeniami i zapleczem dla ludzi związanych z książką.
Mówiąc prościej: to nie jest ranking typu „kto ma najwięcej lajków”. UNESCO patrzy na to, czy miasto ma realne działania, ludzi, instytucje i plan na kulturę.
W sieci UNESCO ważna jest też współpraca między miastami. Tytuł nie działa jak puchar w gablocie, który można odkurzać raz do roku. Miasto ma pokazywać, że literatura pomaga w edukacji, integracji mieszkańców, rozmowie o historii i promocji czytania. To brzmi miękko, ale dla miasta akademickiego ma sporo sensu.
Jak Wrocław do tego doszedł?
Duże znaczenie miało doświadczenie z 2016 roku, kiedy Wrocław był World Book Capital. Przez rok odbywały się wydarzenia literackie, akcje czytelnicze, spotkania i projekty, które pokazywały książkę poza szkolną ławką.
Po takim roku łatwo byłoby zrobić pamiątkowy album i wrócić do normalności. Wrocław poszedł dalej. Rozwinął program Miasta Literatury, oparty m.in. o:
- wydarzenia literackie i festiwale,
- wsparcie dla autorów, tłumaczy i wydawców,
- działania edukacyjne,
- biblioteki i lokalne instytucje,
- współpracę międzynarodową w sieci UNESCO.
Strona Wrocławia Miasta Literatury UNESCO podkreśla, że chodzi o miasto, w którym literatura jest obecna w przestrzeni publicznej, edukacji i życiu kulturalnym, a nie tylko w salach akademickich.
Wrocław ma też specyficzną, wielojęzyczną historię. To miasto po przesuniętych granicach, z pamięcią niemieckiego Breslau, powojennych migracji i współczesnych studentów z różnych krajów. Literatura dobrze nadaje się do opowiadania takich warstw bez udawania, że miasto ma jedną prostą biografię.
Co dokładnie oznacza tytuł?
Tytuł Miasta Literatury UNESCO nie oznacza, że Wrocław wygrał konkurs na „najlepsze miasto do czytania” w Europie. To raczej członkostwo w międzynarodowej sieci miast, które zobowiązują się rozwijać kulturę literacką i wymieniać doświadczenia.
Dla miasta oznacza to prestiż, ale też obowiązek. Trzeba pokazywać, że literatura nie jest dekoracją do strategii. Muszą istnieć programy, wydarzenia, współpraca i pomysły, które żyją dłużej niż jedna konferencja prasowa.
Dla mieszkańca oznacza to więcej okazji do kontaktu z kulturą. Nie musisz studiować filologii, żeby z tego korzystać. Możesz pójść na spotkanie autorskie, warsztaty, festiwal, debatę albo po prostu odkryć bibliotekę bliżej swojego akademika.
Dlaczego to ważne dla studentów?
Bo Wrocław nie jest tylko miastem „na studia i pracę”. Jest też miejscem, gdzie można złapać język, kontakty i inspirację poza kierunkiem. Literatura brzmi miękko, ale rozwija rzeczy bardzo twarde: pisanie, czytanie ze zrozumieniem, myślenie, wystąpienia, tłumaczenie, redakcję, research.
Jeśli studiujesz dziennikarstwo, filologię, komunikację, marketing, kulturoznawstwo, prawo, psychologię albo nawet IT, dobra relacja z językiem pomaga. Mail do rekrutera, opis projektu, tekst na LinkedIna, dokumentacja, prezentacja dla zespołu — wszędzie trzeba pisać jasno.
Wrocław jako Miasto Literatury UNESCO daje też więcej przestrzeni do wolontariatu i pierwszych doświadczeń. Festiwale i instytucje kultury często potrzebują osób do obsługi wydarzeń, social mediów, tłumaczeń, kontaktu z gośćmi czy produkcji. To nie zawsze są wielkie pieniądze, ale bywa to dobry start do CV.
Co warto zapamiętać?
Najważniejsze: tytuł z 2019 roku nie jest pustą naklejką. Wrocław dostał go w ramach sieci UNESCO, po doświadczeniu Światowej Stolicy Książki 2016 i dzięki działaniom, które łączą instytucje, wydarzenia i ludzi wokół literatury.
Nie trzeba robić z tego pomnika. Lepiej potraktować to praktycznie. Sprawdź programy Wrocławskiego Domu Literatury, wydarzenia w bibliotekach, festiwale i spotkania autorskie. Jeśli chcesz ogarnąć miasto szerzej, od kultury po studia i pracę, zobacz też naszą stronę o Wrocławiu.
Miasto Literatury to dobry przypominacz: Wrocław da się czytać nie tylko z mapy MPK, ale też z książek, języków i rozmów.
Źródła
- UNESCO Creative Cities Network — Wrocław City of Literature: https://www.unesco.org/en/creative-cities/wroclaw
- Wrocław Miasto Literatury UNESCO — o programie i tytule: https://literatura.wroclaw.pl/en/o-miescie-literatury-unesco/